شمس الدين محمد بن محمود آملي

137

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

او جلا و تفتيح و تجفيف است و به قدر اسهال صفرا كند و در يرقان و حميات مزمنه نيك باشد و نفخ را ببرد و حياترا از شكم بيرون آرد و مار گزيده و زهر خورده را سود دارد و عصاره او را تاثير بسيار باشد و اگر آن را پيش از شراب بخورند سود دارد و خمار حاصل نشود . افتيمون گياهيست كه گل و برك و ساق او همه سفيد و تيز طعم باشد و گفته‌اند كه او زيره روميست . ديسقوريدوس حكيم گفته كه او شكوفه گياهيست بسعتر ماند و سر شاخ او باريكست و بهترين او آن باشد كه سرخ و تيز بوى بود و از جزيره اقريطيا آورند از شام و بيت المقدس و بدل او مثل وزن او حنظل دشتى باشد و مسخن و مجفف است در سيم و تاثير او در اسهال سودا بيشتر باشد از اسهال بلغم و از براى نفخ و تفتيح سده نيك بود . اسقيل و اسقال نيز گويند و او را بصل الفار از براى آن گويند كه موش را بكشد برك او همچو برك سوسن باشد و او مانند پياز برى بود و رنگ او زرد باشد با سفيدى زند و او گرمست در سيم درجه و يابس در دوم تلطيف كيموسات غليظ كند و در صرع و غلظ طحال و ربو و ضيق نفس نافع بود و اگر كسى را داء الثعلب يا داء الحية بود آنموضع به دو دلك كند موى بر آرد و مار گزيده اگر او را در سركه طبخ كند و تضميد كند يا بياشامد نافع بود و اگر در ثاليل مالند او را قطع كنند . اكليل الملك ثمر نباتيست مانند كرم به شكل ماه نوتليين اورام صلبه كند و تقويت اعضا و اعانت بر دفع و اذابت فضول و تحليل او كند . انيسون تخم رازيانه نبطى است و بدل آن رازيانه رومى مثل وزن او و او گرم و خشگست در دويم درجه بادها پراكنده كند و سده كبد و طحال و كليه و رحم را بگشايد و ادرار طمث كند و شير بسيار گرداند و در لسع هوام و حميات متقادمه و عسر تنفس نيك باشد ،